Liệu học viên tốt nghiệp có kiếm được việc làm không? Những học viên kiếm được việc làm có thu nhập ra sao? Khóa đào tạo mà các em đã học tại trường có phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động không?

Nghiên cứu lần vết trả lời những câu hỏi trên và nhiều câu hỏi khác nữa nhằm làm rõ mối quan hệ giữa dạy nghề và việc làm. Thông tin thu được từ nghiên cứu lần vết giúp cải thiện các chương trình dạy nghề hiện có (ở cấp độ cơ sở đào tạo) và tăng cường tính hiệu quả của hệ thống dạy nghề (ở cấp độ quốc gia).

Hình 1: PGS.TS Cao Văn Sâm phát biểu khai mạc hội thảo

Được hỗ trợ trong khuôn khổ của “Dự án Hỗ trợ Kỹ thuật Dạy nghề Việt Nam[1]” thuộc Chương trình Hợp tác Việt- Đức trong Lĩnh vực Dạy nghề,  11 cơ sở đào tạo nghề đã tổ chức triển khai thí điểm nghiên cứu lần vết học viên tốt nghiệp. Các nghiên cứu lần vết có mục tiêu là (a) Giúp các cơ sở đào tạo nghề đối tác xây dựng năng lực triển khai nghiên cứu lần vết như một hoạt động thường xuyên và bền vững tại trường và (b) xây dựng bộ công cụ tin cậy, hiệu quả về mặt chi phí và đơn giản về mặt sử dụng để thu thập, quản lý và phân tích dữ liệu và giúp nhân rộng nghiên cứu lần vết tại các cơ sở đào tạo nghề khác nhau. Tổng cục Dạy nghề cũng sẽ sử dụng bộ công cụ đã được thử nghiệm để triển khai nghiên cứu lần vết tại các cở sở đào tạo nghề khác nhau.

Trên cơ sở đánh giá những công cụ và kinh nghiệm hiện có, chuyên gia của TCDN, GTZ và 11 cơ sở dạy nghề đối tác đã thảo luận, lập kế hoạch và triển khai nghiên cứu lần vết trong vòng một năm qua. Từ năm 2009 đến 2010, ba hội thảo đã được tổ chức nhằm tập huấn cán bộ trực tiếp triển khai của các cơ sở đào tạo nghề đối tác về thu thập và quản lý dữ liệu lần vết. Hai đợt khảo sát (khảo sát thông tin cơ sở và khảo sát lần vết) đã được thực hiện trong thời gian từ tháng 9 năm 2009 đến cuối tháng 4 năm 2010. Bộ dữ liệu cuối cùng được chuyển cho “Dự án Hõ trợ Kỹ thuật Dạy nghề Việt Nam” vào cuối tháng 4 năm 2010 và được các chuyên gia tư vấn quốc tế của Viện Nghiên cứu Kinh Tế (RWI) của Đức phân tích sơ bộ. Các chuyên gia tư vấn quốc tế, với năng lực và kinh nghiệm chuyên môn phong phú, cũng là những người đã hỗ trợ toàn bộ quá trình triển khai thử nghiệm các nghiên cứu lần vết.

Hình 2. Chuyên gia trong nước trình bày kết quả thảo luận nhóm

Ngày 13 tháng 5 năm 2010, các cán bộ trực tiếp triển khai từ 11 cơ sở đào tạo nghề đối tác đã đến Hà Nội tham gia khóa tập huấn cuối cùng về kỹ năng phân tích dữ liệu. Các học viên được thảo luận với chuyên gia trong nước và quốc tế, học và sử dụng các bộ dữ liệu của chính trường mình để thực hành các bước làm sạch dữ liệu, chuyển nhập và phân tích dữ liệu trên phần mềm MS Excel.

Tại hội nghị tổng kết mang tên “Nghiên cứu Lần vết 2009: Hội nghị về triển khai và kết quả”, những bài học kinh nghiệm thu được từ quá trình triển khai và các kết quả phân tích đã được trình bày trước đại diện của TCDN, Bộ LĐTBXH, ILO, Bộ GDĐT và 11 cơ sở đào tạo nghề đối tác của dự án “Hỗ trợ Kỹ thuật Dạy nghề Việt Nam”. Trong các phiên làm việc nhóm, các đại biểu đã thảo luận nhiều vấn đề cấp cơ sở như làm thế nào để biến nghiên cứu lần vết thành một hoạt động thường xuyên và bền vững tại các trường nghề và sử dụng kết quả thu được trong cải thiện chất lượng đào tạo, và cả các vấn đề cấp quốc gia như điều kiện cần để tăng cường triển khai nghiên cứu lần vết trên toàn hệ thống.

Hình 3. Những người tham gia hội thảo

Trong diễn văn khai mạc hội thảo, Giáo sư Cao Văn Sâm – Phó tổng cục trưởng TCDN đã nhấn mạnh: “Những bài học kinh nghiệm, quy trình và các công cụ được xây dựng cho nghiên cứu thí điểm lần này cần được sử dụng để nhân rộng nghiên cứu lần vết không chỉ ở các cơ sở đào tạo hưởng thụ dự án, và còn cả ở các trường nghề được hỗ trợ bởi các nhà tài trợ khác và các cơ sở đào tạo trọng điểm trên toàn quốc”. Tại cuộc họp trù bị trước đó giữa TCDN và dự án “Hỗ trợ Kỹ thuật Dạy nghề Việt Nam”, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Dũng-Tổng cục trưởng TCDN nêu rõ:”TCDN hiểu rõ tầm quan trọng của nghiên cứu lần vết và đang trong quá trình chuẩn bị một cơ chế nhằm tăng cường triển khai những nghiên cứu như vậy trong hệ thống dạy nghề Việt Nam. Đây cũng sẽ là một lĩnh vực hợp tác giữa TCDN và “Dự án Tư vấn Hệ thống Dạy nghề”[1]. Tổng cục dạy nghề cũng cho biết, về phía mình, Viện Nghiên cứu Khoa học Dạy nghề trực thuộc Tổng cục sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp tục phối hợp với  Chương trình Hợp tác Việt- Đức trong Lĩnh vực Dạy nghề trong các hoạt động xây dựng năng lực nhằm triển khai nghiên cứu lần vết ở cấp độ quốc gia.

Hội nghị “Nghiên cứu Lần vết 2009: Hội nghị về triển khai và kết quả” khép lại vòng triển khai thử nghiệm các nghiên cứu lần vết và mở ra nhiều hoạt động tiếp nối sẽ dẫn dắt hệ thống dạy nghề tới gần với nhu cầu của thị trường lao động hơn nữa.

[1] Dự án Hõ trợ Kỹ thuật Dạy nghề (2006-2010) là một hợp phần của Chương trình Hợp tác Việt- Đức trong Lĩnh vực Dạy nghề. Dự án có mục đích là hỗ trợ 11 cơ sở đào tạo nghề đối tác trong:
- Phát triển và chỉnh sửa các mô đun đào tạo nghề ban đầu và đào tạo nâng cao theo định hướng thị trường theo các tiêu chuẩn thống nhất,
- Biên soạn và phát triển các tài liệu giảng dạy và học tập theo nhu cầu,
- Nâng cao năng lực cho giáo viên và cán bộ quản lý cũng như tăng cường mối quan hệ với khối doanh nghiệp.

[2] Dự án Tư vấn Hệ thống Dạy nghề (2008-2011) là một hợp phần của Chương trình Hợp tác Việt- Đức trong Lĩnh vực Dạy nghề. Phương pháp tiếp cận của dự án là cung cấp các hỗ trợ tư vấn chính trị, phát triển hệ thống và xây dựng năng lực nhằm giới thiệu và tổ chức các quy định pháp lý, các sắc lệnh và mô hình cấp tài chính trong đào tạo nghề.