Tiêu chí

Trong khi đào tạo các nghề cơ khí và điện công nghiệp tại Đức được tiến hành theo mô hình kép, cụ thể là kết hợp giữa hợp đồng đào tạo thực tiễn tại doanh nghiệp với (đồng thời song song) đào tạo lý thuyết tại trường dạy nghề, thì ở Việt Nam lại không như vậy. Theo truyền thống việc đào tào nghề chủ yếu diễn ra tại các cơ sở đào tạo, nghĩa là việc đào tạo lý thuyết và thực hành được tổ chức tại một trường dạy nghề. Do đó thường không phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp. Việc đào tạo đa phần nặng tính lý thuyết và ít chú ý tới năng lực thực tiễn. Đặc biệt là trong những ngành nghề mà việc sử dụng kỹ thuật và công nghệ hiện đại làm nền tảng, ví dụ như làm việc với những máy công cụ điều khiển điện tử (máy CNC). Đánh giá này được khẳng định qua khảo sát toàn quốc với 64 doanh nghiệp ở Việt nam với quy mô và loại hình khác nhau mà Tổ chức hợp tác kỹ thuật Đức (GTZ) ủy quyền thực hiện.

Các vấn đề

Do sự hợp tác thiếu đầy đủ cho tới tận ngày nay giữa các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp, nên việc đào tạo không phù hợp với nhu cầu. Các doanh nghiệp trên thực tế đã phải mất nhiều thời gian để giúp người lao động thích nghi với công việc. Đáng chú ý là sự xáo trộn lớn về nhân sự, của số công nhân CNC lành nghề vốn ít ỏi, mà các doanh nghiệp tự đào tạo theo yêu cầu cụ thể của vị trí làm việc. Trong bối cảnh này, thì việc đào tạo nâng cao có chất lượng cho thợ bậc cao phù hợp công việc ở doanh nghiệp không phải là truyền thống của trường dạy nghề. Nhìn chung điều này gây ra thiếu thợ chuyên môn tay nghề cao, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao, ví dụ như công nhân điều khiển máy CNC.

Việc thiếu thợ có tay nghề này tác động xấu đến quá trình tăng trưởng dự kiến của kinh tế Việt Nam cũng như năng lực cạnh tranh và cuối cùng là chất lượng sản phẩm và sự tồn tại lâu dài trên thị trường. 

Đó là lý do dự án „Hỗ trợ Kỹ thuật Dạy nghề Việt Nam“ được xây dựng trong khuôn khổ Hợp tác Phát triển BMZ, Đức, triển khai thông qua GTZ, KfW, CIM, DED và InWent với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Việt Nam (MoLISA) và Tổng cục Dạy nghề (GDVT).

Trong khuôn khổ dự án này đã đưa ra các dự án hợp tác công – tư (Dự án PPP) giữa GTZ trong vai trò chủ dự án công và Tổ chức Dạy nghề và Xã hội châu Âu (EBG) trong vai trò đơn vị dạy nghề tư của Đức. Hơn nữa, học viên Việt Nam từ các cơ sở dạy nghề sẽ được chuyên gia EBG đào tạo nâng cao chuyên sâu về chuyên môn và phương pháp tại Việt Nam cũng như tại Đức.

Mục tiêu của những dự án PPP này là cung cấp cho nền kinh tế lực lượng chuyên môn CNC với trình độ đáp ứng đòi hỏi của doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế.

Các giáo viên sẽ được chuẩn bị để có thể đào tạo nâng cao cho thợ cơ khí phù hợp với nhu cầu các cơ sở sản xuất và đào tạo cơ bản cho giáo viên thực hành của các trường nghề, trong đó được định hướng theo tiêu chuẩn đào tạo với các tiêu chí do IHK Đức đưa ra. 

Yêu cầu đối với học viên Việt nam để được tham gia vào khóa đào tạo nâng cao rất chất lượng này là phải có kiến thức và kỹ năng trong lĩnh vực tiện và phay trên các máy công cụ  truyền thống, những kiến thức và kỹ năng này sẽ được kiểm tra qua một tuần đánh giá. 

Phương pháp đào tạo nâng cao như thế này chưa từng có tiền lệ trong quá trình hợp tác giữa các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp tại Việt nam. Nó là nền tảng cơ bản cho chương trình đào tạo công nhân kỹ thuật có tay nghề về phay CNC và tiện CNC cho các doanh nghiệp và đã khai giảng tháng 03.2010 do các học viên thực hiện. 

Những khóa đào tạo nâng cao đầu tiên do các chuyên gia EBG giảng dạy và điều hành. Việc tổ chức thi thuộc trách nhiệm của các chuyên gia CNC phía đối tác EBG Đức và định hướng theo những tiêu chuẩn IHK của Đức. Hệ thống thi kiểm tra này nên được tiếp tục phát triển cùng với AHK Đức tại Việt nam.

Những khóa đào tạo thợ chuyên môn CNC cho các doanh nghiệp được bắt đầu từ tháng 03.2010 tại bốn cơ sở dạy nghề thí điểm là Tp. Hồ Chí Minh, Thái Nguyên, Nha Trang và Hưng Yên. Đối với mô hình hợp tác hoàn toàn mới này giữa cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp thì vấn đề là sự tin tưởng lẫn nhau. Trong quá khứ, các doanh nghiệp thường nghi ngờ năng lực của các cơ sở đào tạo nghề. Việc hợp tác với tổ chức đào tạo EBG,  Đức giúp các trường dạy nghề mở ra những cơ hội mới với doanh nghiệp và có thể áp dụng lâu dài. 
 

Viễn cảnh đạt được 

Thông qua các dự án PPP đã phát triển một tiền đề cho đào tạo nâng cao giữa EBG và GTZ, tiền đề này tỏ ra thuyết phục Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (MOLISA) và Tổng cục Dạy nghề Việt Nam (TCDN) đến mức TCDN đã áp dụng tiền đề này cho việc đào tạo các học viên Việt Nam khác ngay trong khi dự án vẫn đang hoạt động. Thêm vào đó còn có những hợp đồng được ký kết trực tiếp giữa Tổ chức Dạy nghề và Xã hội châu Âu (EBG) với Tổng cục Dạy nghề. Các chuyên gia CNC của EBG đã nhiều lần tiến hành các khóa đào tạo này. Trong đó lực lượng giảng viên do EBG đào tạo tại Việt Nam và Đức được sử dụng ngày càng nhiều, như vậy họ có thể đảm nhận vai trò hạt nhân trong việc nhân rộng đào tạo giảng viên mà TCDN theo đuổi. 

Về tổng thể dự án không chỉ nhằm đào tạo ngắn hạn công nhân có tay nghề cho các doanh nghiệp mà trước tiên thông qua việc đào tạo những thợ cơ khí tại các trường phù hợp với nhu cầu thị trường, nhằm nâng cao mặt bằng tổng thể của đào tạo cơ bản tại các co sở dạy nghề Việt nam. Ở đây, tài liệu giảng dạy và các học liệu được biên soạn cho giảng viên trong khuôn khổ dự án nhưng cũng được cung cấp sử dụng ngoài phạm vi các trường thí điểm. 

Thông qua việc việc triển khai đề án đào tạo nâng cao cho học viên CNC Việt Nam này - điều đã khởi đầu cho sự hợp tác đầy tin tưởng lẫn nhau giữa các trường dạy nghề và doanh nghiệp trên cơ sở triển khai đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn phù định hướng nhu cầu - dự án có thể bước vào một kỷ nguyên mới trong đào tạo công nhân có tay nghề CNC cho nền kinh tế Việt Nam. Về chủ trương chính sách, đây là điều đã được mong muốn từ lâu nhưng hầu như chưa có giải pháp phù hợp. 

Dự án PPP đã mở ra những khă năng mới cho đào tạo nghề Việt Nam và đồng thời cũng cho các doanh nghiệp dạy nghề Đức như Tổ chức Dạy nghề và Xã hội châu Âu ở thị trường đào tạo Việt Nam. Các việc làm song hành và giúp đỡ của tổ chức này cũng như việc bảo đảm tổ chức thi theo những tiêu chuẩn của IHK Đức là sự bảo đảm lâu dài cho những người khởi nghiệp. Qua đó không chỉ đạt được những mục tiêu của chính phủ Việt Nam mà Việt Nam còn ngày càng có thể trở thành một địa điểm sản xuất gia công hấp dẫn tại Châu Á đối với các doanh nghiệp Đức.